Nauwkeuriger bemesten door rekening te houden met lokale groeiomstandigheden: de balansmethode biedt hiervoor mogelijkheden. Daarom onderzoekt PPS BAAT of deze methode te gebruiken is als basis voor nieuwe stikstofbemestingsadviezen van akkerbouwgewassen.
De huidige stikstofbemestingsrichtlijnen in het handboek bodem en bemesting geven aan wat gemiddeld een economische optimale stikstofgift is voor gewassen. Het handboek geeft ook kengetallen voor de N‑nawerking uit gewasresten en groenbemesters, die in mindering kan worden gebracht op de stikstofgift.
De methode houdt echter geen rekening met specifieke perceels- en gewaskenmerken, zoals N‑leverend vermogen van de bodem en opbrengstniveau. In een eerdere studie werd geconcludeerd dat de balansmethode goede mogelijkheden biedt om hier wel rekening mee te houden. In het PPS-project Bemestingsadviezen Akkerbouw Toekomstgericht (BAAT) is daarom de balansmethode als basis genomen om te komen tot een nieuw N-bemestingsadvies.
Posten op de stikstofbalans
Met de balansmethode kan op de volgende manier de stikstofbehoefte worden bepaald:
Nwz-gift = N-opname / NBI – (DEP+ NMINvj + MINbod + MINvv)
Met:
- Nwz-gift = gift aan werkzame stikstof met minerale en organische meststoffen (eerstejaars werking)
- N-opname = totale stikstofopname door het gewas in oogstproduct
- NBI = de stikstofbenuttingsindex, dit betreft de efficiëntie waarmee beschikbare stikstof uit de bodem opgenomen kan worden in het oogstproduct
- DEP = stikstofdepositie
- Nmin voorjaar = hoeveelheid minerale stikstof aanwezig in het voorjaar
- MINbod = stikstofmineralisatie uit bodemorganische stof (bodem stikstoflevering); ook wel N-leverend vermogen (NLV) genoemd
- MINvv = stikstofmineralisatie uit gewasresten van de voorvrucht en/of groenbemester (nalevering)
De basis van de berekening is een goede schatting van de stikstofopname. Deze wordt bepaald door de opbrengst en het stikstofgehalte in het oogstproduct. Voor het stikstofgehalte in oogstproduct en de hoeveelheid stikstof in gewasresten kan gebruik worden gemaakt van bestaande kengetallen. De schatting van de opbrengst voor een perceel is minder eenvoudig, omdat deze doorgaans niet op perceelsniveau wordt bepaald en alleen op bedrijfsniveau bekend is. Met nieuwe ontwikkelingen op gebied van opbrengstbepaling is op termijn mogelijk de schatting op perceelsniveau te verbeteren.
Belangrijke posten om verder te bekijken zijn de MINbod en de NBI. Beide hebben een relatief grote invloed op de uitkomst.
- MINbod wordt geschat via modelberekeningen met NDICEA. Deze berekeningen zijn in het verleden al gedaan voor een beperkt aantal situaties en worden nu uitgebreid naar meerdere situaties die verschillen in grondsoort, organische stofgehalte bodem, bouwplan, bemestingshistorie en duur van de periode van actieve N-opname van het gewas. Voor elke situatie wordt de MINbod berekend en ook wordt er een vergelijking gemaakt met de NLV‑waarden die Eurofins hanteert. Ook toetsen we berekende waarden met data van nulveldjes in veldproeven.
- De NBI is gewasafhankelijk. Verder wordt nagegaan hoe deze binnen een gewas afhangt van het totale N-aanbod en het opbrengstniveau en bij aardappelen van het ras. Voor deze analyse maken we gebruik van datasets van stikstofbemestingsproeven.
Voor de post MINvv kunnen de kengetallen in het handboek bodem en bemesting worden gebruikt. Deze getallen worden uitgebreid en verfijnd in de PPS Slimmer met Stikstof.
Voor de post DEP kan gebruik worden gemaakt van provinciale depositiewaarden. Gezien de relatief geringe omvang van deze post, lijkt een verdere verfijning niet direct nodig.
Uitwerking en toetsing
Het concept van de balansmethode is beschreven in het recent verschenen rapport ‘De balansmethode als basis voor een nieuw stikstofbemestingsadvies voor akkerbouwgewassen’. Nadere uitwerking van de methode vindt plaats voor negen akkerbouw- en voedergewassen, waaronder aardappelen. Daarna zal een toetsing plaatsvinden om na te gaan of deze methode geschikt is als basis voor het nieuwe N‑bemestingsadvies.
Auteur: Wim van Dijk