Een goed bemestingsplan: de sleutel tot een geslaagde teelt

30 oktober 2025 / Nieuws, KOM BBB op de kalender

De winter is het ideale moment voor het maken van je bemestingsplan. Een goed doordachte aanpak legt immers de basis voor een rendabele en duurzame teelt. Wat per gewas en nutriënt de economisch optimale gift is, staat beschreven in de richtlijnen van het Handboek Bodem en Bemesting.

Het opstellen van een bemestingsplan kan samen met de adviseur worden gedaan, maar is ook heel nuttig om zelf te doen. In het Handboek Bodem en Bemesting zijn bemestingsrichtlijnen voor verschillende gewassen en nutriënten weergegeven. Deze geven de economisch optimale adviesgift weer. Hiermee behaal je de beste opbrengst en kwaliteit en voorkom je milieuschade en te hoge bemestingskosten. In grote delen van Nederland is de gebruiksnorm lager dan de adviesgift. Het is dan extra belangrijk goed rekening te houden met de N-nawerking om de beschikbare ruimte zo nuttig mogelijk te besteden.

Stikstof

De stikstofbemestingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de hoeveelheid minerale bodemstikstof (bodem-N) die in het voorjaar wordt gemeten. De bemonsteringsdiepte hangt af van de grondsoort en het gewas. Voor elk gewas en teeltdoel gelden andere richtlijnen.

Naast het berekenen van de adviesgift is het belangrijk om rekening te houden met de nawerking van stikstof uit gewasresten en groenbemesters. Is er in het najaar nog organische mest toegediend? Dan kan minimaal 15 procent hiervan meegerekend worden in het jaar erna. De nawerking vanuit de verschillende bronnen kun je aftrekken van de geadviseerde stikstofgift.

Fosfaat

De hoogte van het fosfaatbemestingsadvies hangt af van de fosfaattoestand van de bodem (P-CaCl2 en P-AL) en van de gewasbehoefte. Het gewasgerichte advies helpt om een economisch optimale opbrengst te behalen en is op te zoeken in de tabel. Daarnaast is een goede bodemtoestand erg belangrijk. Als de P-AL lager is dan 35 is een reparatiegift gewenst. Raadpleeg hiervoor het bodemgericht advies.

Kali

Het bemestingsadvies voor kali hangt ook af van de kalitoestand van de bodem (K-CaCl2, CEC en K-CEC) en de gewasbehoefte. Deze kan opgezocht worden in de tabellen. Ook voor kali is een goede bodemtoestand belangrijk. Volg hiervoor het bodemgericht advies. Wanneer de K-CEC lager is dan 2,8 procent, is een reparatiegift nodig.

Invulling bemesting

De adviezen zijn gebaseerd op gebruik van kunstmest. Bij gebruik van organische mest moet rekening worden gehouden met de werkzame hoeveelheid nutriënten in de mest. Dit is het deel van de nutriënten in de mest dat beschikbaar komt voor het gewas ofwel dezelfde werking heeft als kunstmest. Als bijvoorbeeld 100 kg N-totaal per ha wordt toegediend via dierlijke mest en de werking bedraagt 60 procent, dan is dit gelijk aan 60 kg N per ha uit kunstmest. De stikstofwerking hangt af van de mestsoort, de verhouding tussen minerale en organisch gebonden stikstof, de manier van toedienen en de opnameperiode van het hoofdgewas. De fosfaatwerking van organische mest is bij langdurig gebruik 100 procent. Bij eenmalig gebruik varieert het van 60 tot 100 procent, afhankelijk van de mestsoort. De kaliumwerking van organische mest is altijd 100 procent.

Voorbeeld bemesting van consumptieaardappel

De gegevens die gebruikt zijn voor het berekenen van dit voorbeeld zijn te vinden via de bovenstaande links van Handboek Bodem en Bemesting. De uitwerking van een bemestingsplan, zoals hieronder, wordt vaak automatisch door de adviseur gedaan.

  • Gewas en context: Consumptieaardappelen op kleigrond
  • Formule voor berekening stikstofgift: N-gift = 285 – (1,1 * Nmin (0-60 cm)) – N-nawerking
  • Voorvrucht: Wintertarwe met daarna kruisbloemige groenbemester bladrammenas (onderwerken in het voorjaar)

Bemonsteringsresultaten:

Nmin (0-60 cm) 30 kg N
P-CaCl2 2,1
P-Al 52
K-CaCl2 102
CEC 211
K-CEC 4,2

NPK behoefte:

  • Stikstof: 285 – (1,1 * 30) kg N= 252 kg – 40 kg N nawerking = 212 kg N
  • Fosfaat: 56 kg P2O5
  • Kali: 180 kg K2O

Invulling bemesting:

Basis: 35 kuub rundveedrijfmest met sleufkouter

  • N-werkzaam: 35 * (0,7 * 1,9 + 0,1* 2,2) = 54 kg N
  • P2O5: 0,6 * 35 * 1,4 = 29 kg P2O5
  • K2O: 35 * 5,3 = 185 kg K2O

Aanvullende kunstmestgift: 

  • N = 212 – 54 = 158 kg N
  • P2O5 = 56 – 29 = 27 kg P2O5
  • K2O = 180 – 185 = 0 kg K2O

Overige nutriënten

Ook voor de overige nutriënten naast stikstof, fosfaat en kali staan bemestingsadviezen in het Handboek bodem en bemesting. Bij de overige nutriënten is beschreven wanneer een gebrek is te verwachten en wat je eraan kunt doen om het te voorkomen of te verhelpen.


Auteur: David de Wit 

Het materiaal op deze pagina kan vrij gebruikt en verspreid worden in het onderwijs.