Organische stof

Wetenschappelijke publicaties

  • Sandén, T., H. Spiegel, H. P. Stüger, N. Schlatter, H. P. Haslmayr, L. Zavattaro, C. Grignani, L. Bechini, T. D′Hose, L. Molendijk, A. Pecio, Z. Jarosz, G. Guzmán, K. Vanderlinden, J. V. Giráldez, J. Mallast and H. ten Berge (2018). European long-term field experiments: knowledge gained about alternative management practices. Soil Use and Management 34(2): 167- 176. https://doi.org/10.1111/sum.12421
  • Bijttebier, J., G. Ruysschaert, R. Hijbeek, M. Werner, A. A. Pronk, L. Zavattaro, L. Bechini, C. Grignani, H. ten Berge, F. Marchand and E. Wauters (2018). Adoption of non-inversion tillage across Europe: Use of a behavioural approach in understanding decision making of farmers. Land Use Policy 78: 460-471. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.05.044
  • D'Hose, T., L. Molendijk, L. Van Vooren, W. van den Berg, H. Hoek, W. Runia, F. van Evert, H. ten Berge, H. Spiegel, T. Sandèn, C. Grignani and G. Ruysschaert (2018). Responses of soil biota to non-inversion tillage and organic amendments: An analysis on European multiyear field experiments. Pedobiologia 66: 18-28. https://doi.org/10.1016/j.pedobi.2017.12.003
  • Hijbeek, R., A. A. Pronk, M. K. van Ittersum, H. F. M. ten Berge, J. Bijttebier and A. Verhagen (2018). What drives farmers to increase soil organic matter? Insights from the Netherlands. Soil Use and Management 34(1): 85-100. https://doi.org/10.1111/sum.12401
  • Hijbeek, R., H. F. M. ten Berge, A. P. Whitmore, D. Barkusky, J. J. Schröder and M. K. van Ittersum (2018). Nitrogen fertiliser replacement values for organic amendments appear to increase with N application rates. Nutrient Cycling in Agroecosystems 110(1): 105-115. https://doi.org/10.1007/s10705-017-9875-5
  • M. Schrama, J.J. de Haan, M. Kroonen, H. Verstegen, W.H. Van der Putten, Crop yield gap and stability in organic and conventional farming systems, Agriculture, Ecosystems & Environment, Volume 256, 2018, Pages 123-130, ISSN 0167-8809, https://doi.org/10.1016/j.agee.2017.12.023
  • M. Schrama, J.J. de Haan, M. Kroonen, H. Verstegen, W.H. Van der Putten, Reply to comment by Van de Ven et al. on our paper “Crop yield gap and stability in conventional and organic systems”, Agriculture, Ecosystems & Environment, Volume 267, 2018, Pages 83-86, ISSN 0167-8809, https://doi.org/10.1016/j.agee.2018.07.027
  • Haan, J. de and van Geel, W. (2018). Animal manure use in vegetable production in the Netherlands. Acta Hortic. 1192, 73-80. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2018.1192.8
  • R. Hijbeek, M.K. van Ittersum, H. ten Berge and A.P. Whitmore. Evidence review indicates a re-think on the impact of organic inputs and soil organic matter on crop yield. Paper presented to the International Fertiliser Society, Cambridge, 7th December 2018. Proceedings 826. ISBN 978-0-85310-463-6. https://bit.ly/30pvjb8
  • Berge, H.F.M. ten; Schroder, J.J. ; Olesen, Jørgen Eivind ; Giraldez Cervera, J.V. (2017). Preserving agricultural soils in the EU. Research for AGRI Committee. Brussels: European Parliament 135p. www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2017/601973/IPOL_STU(2017)601973_EN.pdf
  • Bos, Jules F.F.P. ; Berge, Hein F.M. ten; Verhagen, Jan ; Ittersum, Martin K. van, 2017. Trade-offs in soil fertility management on arable farms. Agricultural Systems 157 . - p. 292 - 302.
  • D’Hose, T., L. Molendijk, L. Van Vooren, W. van den Berg, H. Hoek, W. Runia, F.K. van Evert, H.F.M. ten Berge, A. Spiegel, T. Sandèn, C. Grignani, G. Ruysschaert, 2018. Responses of soil biota to non- inversion tillage and organic amendments: An analysis on European multiyear field experiments. Pedobiologia - Journal of Soil Ecology 66, 18-28.
  • Hijbeek, R. ; Berge, H.F.M. ten; Whitmore, A.P. ; Barkusky, D. ; Schroder, J.J. ; Ittersum, M.K. van , 2018. Nitrogen fertiliser replacement values for organic amendments appear to increase with N application rates. Nutrient Cycling in Agroecosystems 110 (1). - p. 105 - 115.
  • Hijbeek, R. ; Ittersum, M.K. van; Berge, H.F.M. Ten; Gort, G. ; Spiegel, H. ; Whitmore, A.P., 2017. Do organic inputs matter ? A meta-analysis of additional yield effects for arable crops in Europe. Plant and Soil 411 (1). - p. 293 - 303.
  • Hijbeek, R. 2017. On the role of soil organic matter for crop production in European arable farming. PhD thesis, Wageningen University. Promotor M.K. van Ittersum, co-promotor H.F.M. ten Berge. 211 p. http://edepot.wur.nl/421022
  • Leite, Márcio F.A. ; Pan, Yao ; Bloem, Jaap ; Berge, Hein ten; Kuramae Izioka, Ayumi, 2017. Organic nitrogen rearranges both structure and activity of the soil-borne microbial seedbank. Scientific Reports 7.
  • Turpin, N., ten Berge, H., Grignani, C., Guzmán, G., Vanderlinden, K., Steinmann, H.-H., Siebielec, G., Spiegel, A., Perret, E., Ruysschaert, G., Laguna, A., Giráldez, J.V., Werner, M., Raschke, I., Zavattaro, L., Costamagna, C., Schlatter, N., Berthold, H., Sandén, T., Baumgarten, A., 2017. An assessment of policies affecting Sustainable Soil Management in Europe and selected member states. Land Use Policy, 66, pp. 241-249. DOI: 10.1016/j.landusepol.2017.04.001
  • Zavattaro, Laura ; Bechini, Luca ; Grignani, Carlo ; Evert, Frits K. van; Mallast, Janine ; Spiegel, Heide ; Sandén, Taru ; Pecio, Alicja ; Giráldez Cervera, Juan Vicente ; Guzmán, Gema ; Vanderlinden, Karl ; Hose, Tommy D'; Ruysschaert, Greet ; Berge, Hein F.M. ten, 2017. Agronomic effects of bovine manure : A review of long-term European field experiments. European Journal of Agronomy 90 . - p. 127 - 138.
  • Hijbeek, R., A.A. Pronk, M.K. van Ittersum, H.F.M. ten Berge, J. Bijttebier, A. Verhagen, 2018. What drives farmers to increase soil organic matter? Insights from the Netherlands. Soil Use and Management. DOI: 10.1111/sum.12401. Published online http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/sum.12401/pdf. 15p.

Rapporten

  • Haan, J.J. de, M. Wesselink, W. van Dijk, H.A.G. Verstegen, W.C.A. van Geel, W. van den Berg. 2017. Effect van organische stofbeheer op opbrengst, bodemkwaliteit en stikstofverliezen op een zuidelijke zandgrond. Resultaten van de gangbare bedrijfssystemen van het project Bodemkwaliteit op zand in de periode 2011-2016. Wageningen Research, Rapport WPR-754. 108 blz.; 31 fig.; 45 tab.; 51 ref. https://doi.org/10.18174/440226 + datafile: https://doi.org/10.17026/dans-x3n-64rp
  • Haan, Janjo de, Marie Wesselink, Wim van Dijk, Harry Verstegen, Willem van Geel, Wim van den Berg, 2017. Biologisch teelt op zuidelijke zandgronden: opbrengst, bemesting, bodemkwaliteit en stikstofverliezen; Resultaten van het biologische bedrijfssysteem van het project Bodemkwaliteit op zand in de periode 2000-2016. Wageningen Research, Rapport WPR-755. 100 blz.; 27 fig.; 37 tab.; 47 ref. https://doi.org/10.18174/440225 + datafile: https://doi.org/10.17026/dans-27s-zkxe
  • Imke Harms, Romke Postma, Kimberly van de Vegt & Janjo de Haan. 2019. Input values for the organic matter balance: catch crops and crop residues. NMI-report 1740.N.18. Wageningen, Nutrient Management Institute NMI B.V.
  • Heijboer, Amber, Peter de Ruiter, George Kowalchuk, Jaap Bloem en Paul Bodelier. Helderheid over de rol van microben in de bodem. In: Samen werken aan Biodiversiteit. Resultaten uit het ‘Onderzoeksprogramma Biodiversiteit werkt’ in de praktijk. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, Den Haag, september 2017, pp. 35-38. https://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/onderzoeksprogramma+biodiversiteit+werkt
  • Koopmans, C.J. and J. Bloem. 2018. Soil quality effects of compost and manure in arable cropping: Results from using soil improvers for 17 years in the MAC trial. Rep. 2018-001 LbP. Louis Bolk Instituut, Bunnik. 40 p. http://www.louisbolk.org/downloads/3331.pdf
  • Luppa. 2018. Manure as a chance. Analysis of agro-ecosystems fertilized with soil improvers for 19 years. Louis Bolk Institute and Wageningen University & research. SBL-70424.
  • C. Koopmans. 2018. Soil quality effects of compost and manure in arable cropping - Results from using soil improvers for 17 years in the MAC trial. Rapport nr 2018-001 LbP.

Vakbladartikelen

Presentaties

  • Janjo de Haan & Brigitte Kroonen. Bodemkwaliteit op zand, Resultaten en doorkijk naar toekomst. Presentatie Waterschap Limburg. 22/01/18. Roermond 8 deelnemers.
  • Janjo de Haan. Bodemkwaliteit op zand 2011-2016, Resultaten gangbare en biologische bedrijfssystemen rond opbrengsten, bodemkwaliteit, bemesting en uitspoeling. Presentatie Planty Organic Workshop. 13/03/18. Munnikenzijl, 50 deelnemers.
  • Janjo de Haan. Bodemkwaliteit op zand 2011-2016, Resultaten gangbare en biologische bedrijfssystemen rond opbrengsten, bodemkwaliteit, bemesting en uitspoeling. Presentatie Kadaster 22/03/18. Vredepeel, 20 deelnemers.
  • Janjo de Haan, Marie Wesselink & Harry Verstegen. Long term Farming Systems Research in the SE The Netherlands: Vredepeel. Presentatie LTE Conference Rodhamsted. 22/05/18. Harpenden, 180 deelnemers.
  • Marie Wesselink & Janjo de Haan. Organische stof en Groenbemesters. Presentatie Groenbemesterdag. 29/08/18. Vredepeel, 180 deelnemers.
  • Marie Wesselink & Janjo de Haan. Bodemverbetering met compost uit reststromen. Natuurrijk Limburg-IKL-Limburg en Zilverberg advies. 17 deelnemers.
  • Marie Wesselink. Organische stof en Groenbemesters. Presentatie Groenbemesterdag Valthermond 21/11/18. Valthermond.
  • Janjo de Haan. Organische Stof. Presentatie Focus on Farming 27/11/18. Wageningen, 25 deelnemers.
  • Hanegraaf Marjoleine. 2018. Organische stof – what else? Presentatie Workshop Organische stof op Themamiddag Bemesting Akkerbouw CBAV 29/11/18/ de Aker, Putten. 90 aanwezigen. https://www.handboekbodemenbemesting.nl/upload_mm/e/3/a/2d679ee6-a9a2-457d-800d-5be5ddd7c6c4_Presentatie%206%20Hanegraaf%20Organische%20stofafbraak.pdf
  • Koopmans, Chris. 2018 Effect van Compost en mest op bodemkwaliteit in de akkerbouw: resultaten van 17 jaar Mest als Kans. Presentatie Workshop Organische stof op Themamiddag Bemesting Akkerbouw CBAV 29/11/18/ de Aker, Putten. 90 aanwezigen. https://www.handboekbodemenbemesting.nl/upload_mm/e/5/7/06d8916a-a8d5-4276-a26d-36b33488ba35_Presentatie%207%20Koopmans%20Mest%20als%20Kans.pdf
  • Willem van Geel, 2018. Masterclass Organische stof(balans). Eerste deel van de masterclasses over organische stof: belang van organische stof, effect op gewasopbrengst, organische- stofbalans en organische-stofaanvoer. Bodemsessies voor Limburgse (biologische) agrariërs, Baexem 18-12-2018.
  • Willem van Geel, 2018. Mogelijkheden voor het verbeteren van de organische-stofvoorziening. Cursus Bodem en Bemesting voor agrariërs, Vredepeel 23-1-2018.
  • Bloem, Jaap. Bevorderen schimmels en bacteriën in de bodem - en rol gereduceerde grondbewerking. Presentatie voor NKG studiegroep akkerbouwers, Boesingheliede, 26 juni 2018.
  • Bloem, Jaap. Bodem-ID Leve(n)de Bodem - Bodemleven meten en stimuleren. Presentatie Symphony of Soils, Symposium over bodemvitaliteit. Oosterwolde 11 oktober 2018.
  • Koopmans, Chris. 2018. Duurzaam beheer van bodems. Wat kunnen we leren van de bio landbouw. Presentatie bij de Crop Solutions studiedag 18 september 2018. Marjoleine Hanegraaf. Trends in bodemorganische stof op korte en lange termijn. Presentatie voor cursus van CSE en Wageningen Academy, 5 november 2018.
  • Marjoleine Hanegraaf. Meststoffen bodembiologie – gaan die samen? Presentatie tijdens studiedag CZAV, 18 september 2018.
  • Marjoleine Hanegraaf. Meststoffen bodembiologie – gaan die samen? Presentatie tijdens ondernemersdag Fruit AR Plant, 21 november 2018. Posters
  • Janjo de Haan, Marie Wesselink & Harry Verstegen. Leek production in conventional and organic arable-vegetable rotations in the Netherlands. Poster International Horticultural Congress Symposium S-33 Water and Nutrient Relations and Management of Horticultural Crops. 12-17 augustus. Istanbul, 80 deelnemers.
  • Janjo de Haan & Hein ten Berge. Organische stof & Bemesting WP1a/2. Poster Partnerdag. 22/11/18 Lelystad. 40 deelnemers.
  • J.J. de Haan & H. ten Berge. WP1a-2 Organische stof en bemesting. Presentatie PPS Beter Bodembeheer partnerbijeenkomst. Wageningen 16/01/17
  • J.J. de Haan. WP1a/2 Organisch stofbeheer en bemesting. Presentatie PPS partnerdag. Wageningen 6/12/17
  • J. Bloem, H. ten Berge. Organische inputs voor een hogere N benutting. Presentatie PPS partnerdag. Wageningen 6/12/17
  • C. Koopmans Evaluatie proefveld Mest als Kans. Presentatie PPS partnerdag. Wageningen 6/12/17
  • C. Koopmans. Bodem, voeding en Gezondheid. Workshop bij Symposium een Gezonde bodem – samen werken aan een toekomstbestendige landbouw. 21-09-2017
  • C. Koopmans. Mest en compost: verkenningen in het proefveld Mest als Kans. Presentatie bij Agrifirm. 22-11-2017
  • Hein ten Berge. Organische stof en bodemvruchtbaarheid. Presentatie PPS Duurzame Bodem Themadag Beter Bodembeheer ‘de diepte in’ 6 april 2017, Nijkerk. http://edepot.wur.nl/413368
  • Peter Kuikman, Jorgen Olesen. Smartsoil samenvatting. Presentatie PPS Duurzame Bodem Themadag Beter Bodembeheer ‘de diepte in’ 6 april 2017, Nijkerk. http://edepot.wur.nl/413369
  • Jaap Bloem, Wim Dimmers, Derk van Balen, Joeke Postma. Soil microbes and labile organic matter under reduced tillage. Presentatie en abstract, 93th Meeting of the KNPV working group Soilborne Pathogens and Soil Microbiology 13 April 2017, Wageningen. Gewasbescherming 48, 67-68. http://www.knpv.org/db/upload/documents/Gewasbescherming/2017gb48nr23.pdf

Video

Themamiddag

Werkpakketbijeenkomsten WP1a/2

  • 30 mei 2018. PPS Beter Bodembeheer en WP1a/2, overzicht projecten. 16 deelnemers.
  • 24 sept 2018. Klimaatprogramma Slim Landgebruik. Proeven stikstofverliezen. Plannen 2019- 2020. 15 deelnemers

Excursies

  • Janjo de Haan & Marc Kroonen. Bezoek Vlaamse minister van Landbouw Bodemkwaliteit op zand 5/07/18 Vredepeel. 15 deelnemers
  • Janjo de Haan & Harry Verstegen. Bezoek groep Myanmar Farming Systems Bodemkwaliteit op zand 27/06/18 Vredepeel. 10 deelnemers
  • Janjo de Haan & Marc Kroonen. Excursie Intervisiebijeenkomst Nutriëntenaanpak Maasregio Bodemkwaliteit op zand 31/05/18 Vredepeel. 21 deelnemers
  • Marc Kroonen & Harry Verstegen. Werkbezoek Belgische delegatie Service Public de Wallonie (SPW) 5 deelnemers
  • Marc Kroonen & Harry Verstegen. Excursie diverse groepen Bodemkwaliteit op zand in 2018