Nieuws

‘Bodem krijgt weer de aandacht die het verdient’

Gepubliceerd op
5 december 2012

Goed bodembeheer wordt de komende decennia nog belangrijker, want van bodems wordt steeds meer gevraagd. Naast stijgende productie van voedsel, bouwmaterialen en textiel, worden ook grondstoffen voor energie in toenemende mate van het land gehaald, om minder afhankelijk te zijn van fossiele bronnen dieper in de grond. Om aandacht te vragen voor “de bodem” is 5 december door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Wereldbodemdag. Wageningse bodemkundigen zijn zeer content met de hernieuwde aandacht voor de bodem, die een cruciale en vaak regulerende rol speelt in allerlei mondiale milieu- en ontwikkelingsvraagstukken.

Global Soil Partnership

“Dertig jaar geleden had de Food and Agriculture Organization van de Verenigde Naties wel honderd stafleden die gespecialiseerd waren in bodems. Nu zijn het er een stuk minder”, zegt Prem Bindraban, directeur van ISRIC World Soil Information. Maar de trend van afnemende aandacht voor bodemonderzoek is gekeerd, ziet hij. Het in september 2011 opgerichte Global Soil Partnership, dat dit jaar voor de tweede keer de Wereldbodemdag organiseert, heeft een plan opgesteld om met bodemonderzoek bij te dragen aan de grote maatschappelijke onderwerpen van deze tijd, zoals het verhogen van de voedselzekerheid. Bindraban is erg te spreken over de plannen van het Global Soil Partnership. “Het actieplan bestaat uit vijf pilaren: duurzaam beheer, investeringen in goed bodemgebruik, gericht toegepast onderzoek, standaardisering van beheermethodes, en het verzamelen en analyseren van data. Voor die laatste twee thema’s liggen er een belangrijke taken voor ISRIC, en Wageningen UR als geheel kan bijdragen leveren binnen al deze thema’s.”

Klimaat, verwoestijning en biodiversiteit

Ook Coen Ritsema, hoogleraar Bodemfysica en Landmanagement aan Wageningen University, zegt dat de rol van bodems jarenlang is onderschat. “Er zijn drie VN-conventies: over klimaatverandering, verwoestijning en behoud van biodiversiteit. De bodem zou als een rode draad door al deze debatten moeten lopen, maar er is in het verleden te weinig aandacht naar uitgegaan”, merkt Ritsema op. Bijvoorbeeld: “Klimatologen schematiseren bodems nogal simplistisch. Dat heeft effect op de uitkomsten van modellen. Inbreng van bodemkundigen kan helpen de modellen te verbeteren. Anderzijds simplificeren bodemkundigen waarschijnlijk meteorologische condities of, bijvoorbeeld, de werking van planten. De enige weg voorwaarts is dus de problemen gezamenlijk aan te pakken, want alles heeft relatie met elkaar. Niet monodisciplinair, maar multidisciplinair werken aan mondiale milieuvraagstukken. Dat is waar we naartoe moeten.” Volgens Ritsema valt daar nog veel inhoudelijke en praktische winst te behalen.

Bodem als basis

Nu staat de bodem dus weer volop in de belangstelling. Naast het recent opgerichte Global Soil Partnership en het uitroepen van een Wereldbodemdag, werd van 18 tot 22 november 2012 ook de eerste Global Soil Week georganiseerd. Daar kwamen honderden bodemonderzoekers, landenvertegenwoordigers en afgevaardigden van de Verenigde Naties bijeen. Dergelijke congressen en bijeenkomsten zullen in de toekomst vaker worden georganiseerd. De bodem krijgt zo weer de plek op de internationale agenda die het verdient.